Máy lạnh không lạnh? Trước khi bơm gas, 8 điều bạn tự kiểm tra được

Cứ tháng Bảy là tin nhắn giống nhau lại đến: "máy lạnh hết lạnh rồi". Chính tôi khi ở trọ cũng gặp mấy lần, ban đầu hoảng, tưởng tốn bộn, mà bảy trong mười lần chỉ là lưới lọc nghẹt hoặc cục nóng bị nắng nướng — tự làm là xong. Bài này liệt kê theo thứ tự nên kiểm tra cái gì, để bạn làm hết cái miễn phí trước khi móc ví.

Trước tiên, một ý quan trọng: phân biệt "không lạnh chút nào", "lạnh không đủ", hay "có gió mà không lạnh", vì hướng xử lý khác nhau. Bên dưới xếp đại khái từ cái phổ biến và rẻ nhất xuống.

1. Lưới lọc nghẹt (phổ biến nhất, bắt đầu từ đây)

Ba đến bốn trong mười lần là do cái này. Lưới lọc đầy bụi, gió vào ít, nên máy "có gió mà không đủ lạnh"; nặng thì dàn lạnh bên trong còn đóng băng, gió càng yếu. Tháo lưới, xả nước, phơi khô rồi lắp lại: nhiều người làm xong là phục hồi ngay. Trong mùa dùng, rửa mỗi 2–3 tuần là bảo dưỡng đáng nhất; cũng có trong bài máy lạnh.

2. Cục nóng không thoát được nhiệt

Máy lạnh "chuyển" nhiệt trong phòng ra cục nóng. Nếu cục nóng bị đồ đạc che, đầy bụi, hoặc bị nắng nướng, nhiệt không thoát ra và trong phòng không lạnh. Kiểm tra: không có gì đè lên hay chắn đường gió ra, và các lá tản nhiệt không bám bụi dày. Dọn cho thông thoáng, nếu nắng chiếu thẳng thì che bớt mà đừng chắn đường gió; thường thấy hiệu quả ngay.

3. Bị đổi chế độ (lỗi của remote)

Cái này oan nhất nhưng rất hay gặp. Chế độ bị chuyển sang "fan" hoặc "dry" —fan không làm lạnh, dry làm lạnh rất nhẹ— hoặc nhiệt độ đặt cao hơn nhiệt độ phòng, tốc độ để mức nhỏ nhất, thậm chí remote hết pin nên lệnh không gửi. Xác nhận: chế độ "cool", nhiệt độ 25–26 °C, quạt gió bình thường, remote còn pin.

4. Phòng hút nhiệt quá nhiều (không phải máy hỏng)

Đôi khi máy vẫn tốt, mà phòng cứ "nạp nhiệt" liên tục. Nắng chiều, cửa nẻo đóng không kín, khe hở, và thiết bị tỏa nhiệt khiến máy chạy hoài không kịp. Lúc đó máy thật ra bình thường; việc cần làm là giảm tải: đóng kín, bịt khe, chặn nắng. Cách làm ở chặn nóng nắng chiều, và trợ lực của quạt ở chọn quạt.

5. Máy quá nhỏ so với phòng

Nếu mới dọn vào và ngay từ đầu chưa bao giờ đủ lạnh, có thể là công suất (HP) máy nhỏ so với phòng, nhất là tầng trên cùng, hướng tây, hay trần cao. Đó là bẩm sinh, không phải hỏng, và bơm gas cũng vô ích. Cách ước công suất theo diện tích phòng ở bài máy lạnh. Ở trọ không đổi máy được thì bù bằng che nắng, quạt và giảm tải.

6. Dàn lạnh đóng băng

Mở nắp dàn lạnh trong nhà: nếu thấy lớp sương hay băng bám trên dàn, gần như luôn là hệ quả của các mục trên —lưới lọc quá bẩn, thiếu gió, hoặc thiếu gas. Tắt máy để nó rã băng hoàn toàn (có thể một hai tiếng), rửa sạch lưới rồi bật lại; nếu vẫn nhanh đóng băng thì mới nhiều khả năng gas rò và cần thợ.

7. Sự thật về "bơm gas": đừng để bị dụ

Đây là chỗ nhiều người mất tiền oan nhất. Gas lạnh chạy trong một vòng kín; hoạt động bình thường thì nó không hao dần như dầu. Nên nếu ai bảo "máy lạnh năm nào cũng phải bơm gas", thường là chiêu: khi thật sự thiếu, gần như luôn là do rò rỉ. Mà chỉ bơm gas không tìm và vá chỗ rò thì ít lâu lại hết, lại không lạnh — tiền ném qua cửa sổ.

8. Khi nào thật sự nên gọi thợ hoặc báo chủ trọ

Nếu cái miễn phí đã làm hết mà vẫn hỏng, mới đến lúc tốn tiền hoặc nói với chủ. Với những dấu hiệu này, đừng ráng:

• Máy nén (cục nóng) không chạy, kêu lạ, hoặc nhảy CB.
• Chảy nước hoặc rò gas rõ ràng, hoặc nhanh đóng băng lại sau khi rã.
• Dây hay ổ cắm nóng, có mùi khét: đó là an toàn, ngừng dùng ngay.
• Máy quá cũ, sửa không đáng (lại tốn điện): cái này thiên về bài toán có nên đổi sang inverter.